Menene Tijaniyya?

Tijaniyya na ɗaya daga cikin manyan ɗarīƙoƙin Ṣūfaye mafi tasiri a duniyar Musulmi. An kafa ta a ƙarni na goma sha takwas ta hannun Sīdī Aḥmad al-Tijānī, kuma ɗarīƙar ta bazu daga Arewa Afirka zuwa Yammacin Afirka, Gabas ta Tsakiya, Kudancin Asiya, da Kudu-maso-Gabas na Asiya, har ta zama ɗaya daga cikin mafi girman al’adun ruhaniya a cikin Musulunci na Ahl al-Sunna.

A yau, miliyoyin Musulmi a fadin duniya suna bin tafarkin Tijani, suna neman tsarkakewar ruhi ta hanyar ambaton Allah, sadaukarwa ga Annabi Muhammad, da tsananin riko da Alƙur’ani da Sunna.

Wannan shafi yana bayar da cikakkiyar gabatarwa ga tarihi, koyarwa, aikace-aikace, da tasirin Tijaniyya a duniya.

Menene Tijaniyya?

Tijaniyya na ɗaya daga cikin manyan ɗarīƙoƙin Ṣūfaye mafi tasiri a duniyar Musulmi. An kafa ta a ƙarshen ƙarni na goma sha takwas ta Sīdī Aḥmad al-Tijānī (1737–1815) a Arewa Afirka, kuma tafarkin Tijani ya bazu da sauri a ko’ina cikin Afirka da bayan ta, har ya zama ɗaya daga cikin al’adun ruhaniya da aka fi aiwatarwa a cikin Musulunci na Ahl al-Sunna.

Ɗarīƙar tana jaddada ibada kai-tsaye ga Allah, ƙarfi da tsananin riko da Alƙur’ani da Sunnah ta Annabi Muhammad, da kuma tsari na ambato (dhikr) da aka gina domin tsarkake zuciya da zurfafa dangantakar mumini da Allah.

A yau, miliyoyin mabiya a fadin Afirka, Gabas ta Tsakiya, Turai, da Kudu-maso-Gabas na Asiya suna aikata Tijaniyya, abin da ya sa ta zama ɗaya daga cikin mafi girman ɗarīƙoƙin Ṣūfaye a duniya.

1. Menene Ɗarīƙar Ṣūfaye (Tariqa)?

A ruhaniyyar Musulunci, tariqa (Larabci: طريقـة) a ma’anar zahiri tana nufin “tafarki” ko “hanya.”

Tariqa tana nufin wata hanya ta ruhaniya da ke shiryar da muminai zuwa ga tsarkakewar ruhi da kusanci ga Allah. Duk da cewa ginshiƙin Musulunci shi ne Alƙur’ani da Sunna, ɗarīƙoƙin Ṣūfaye suna bayar da tsararrun horo-horon ruhaniya da ke taimaka wa muminai su zurfafa imaninsu.

Waɗannan horo-horon galibi suna haɗawa da:

Dhikr (ambaton Allah)

shiriya ta ruhaniya daga wurin malami

tsarkakewar ɗabi’a

aikace-aikacen ibada na kai a kai

Manufar tariqa ba ta maye gurbin dokar Musulunci (Shari‘a) ba ce, sai dai ƙarfafa ɓangaren cikin-ta.

Kamar yadda aka jaddada a koyarwar Sīdī Aḥmad al-Tijānī, dole ne a auna kowane koyarwa ta ruhaniya da Alƙur’ani da Sunna.

Wannan ƙa’ida tana nuna muhimmin ra’ayi a tafarkin Tijani: sahihiyar ruhaniya ba za ta iya sabawa da tushen wahayi na Musulunci ba.

2. Haihuwar Tijaniyya

An kafa ɗarīƙar Tijani ta Shaykh Ahmad ibn Muhammad al-Tijani, fitaccen malami kuma jagoran ruhaniya, wanda aka haifa a Ain Madhi (Aljeriya ta yau) a shekarar 1737.

Ya tashi a cikin iyali da aka san su da ilimi da takawa. Tun da wuri ya yi karatu a kan:

ilimin Alƙur’ani

fikihun Musulunci

ilimin tauhidi

ruhaniyyar Ṣūfaye.

A tafiyarsa ta neman kammala ruhaniya, ya yi tafiye-tafiye a fadin Arewa Afirka da duniyar Musulunci, yana neman ilimi daga malaman da ba su ƙidayu ba da kuma manyan mashaykhan ruhaniya.

A ƙarshe, ya zauna a Fez, Morocco, wadda ta zama cibiyar da tafarkin Tijani ya bazu daga gare ta.

Ɗarīƙar ta bayyana ne a wani zamani da ruhaniyyar Ṣūfaye take taka muhimmiyar rawa a rayuwar addini ta al’ummomin Musulmi.

3. Ginshiƙan Ruhaniya na Tafarkin Tijani

Tijaniyya ta ta’allaka ne a kan wasu manyan ƙa’idoji na ruhaniya.

3.1 Tsananin riko da Musulunci

Ana wajabta wa mabiya tafarkin Tijani su yi tsananin bin:

Alƙur’ani

Sunna

ƙa’idojin Musulunci na Ahl al-Sunna.

Sīdī Aḥmad al-Tijānī ya yawaita jaddada cewa duk wata koyarwa da aka jingina gare shi dole ne a tantance ta gwargwadon Shari‘a.

Idan wani bayani ya sabawa Alƙur’ani ko hadisin Annabi, dole ne a ƙi karɓarsa.

3.2 Ambaton Allah (Dhikr)

Dhikr na taka muhimmiyar rawa a hanyar ruhaniya ta Tijani.

Dhikr na nufin tunawa da Allah ta hanyar maimaita kalmomi masu tsarki, galibi ana ɗauko su daga lafuzan Alƙur’ani da al’adun Annabci.

Ɗarīƙar Tijani tana jaddada nau’o’in dhikr da dama:

Istighfar (nema gafara)

Salawat a kan Annabi

kalmar “La ilaha illa Allah.”

A ruhaniyyar Musulunci, dhikr ana ɗaukarsa ɗaya daga cikin hanyoyi mafi ƙarfi na tsarkake zuciya da ƙarfafa imani.

3.3 Tsarkakewar ruhi

Kamar sauran al’adun Ṣūfaye, Tijaniyya tana mayar da hankali ga tsarkakewar rai.

Wannan ya haɗa da:

kawar da girman kai

rushewa da cire jingina ga sha’awoyin duniya

gina ikhlasi

ƙarfafa dogaro ga Allah.

A koyarwar Ṣūfaye, tauhidi na gaskiya ya wuce yarda ta hankali kawai, ya koma tabbatuwar haɗin kai na Ubangiji ta hanyar ɗanɗano da kwarewa.

4. Manyan Ayyukan Ɗarīƙar Tijani

Tafarkin Tijani yana da siffa ta wani tsari na ayyukan yau da kullum da na mako-mako.

Mafi muhimmanci daga cikinsu sun haɗa da:XXXXX

Wird Lāzim

Wata litanin yau da kullum da ake karantawa da safe da yamma.

Ya ƙunshi:

Istighfār

Ṣalāti ga Annabi

tsarin kalmar “Lā ilāha illa Allāh.”

Wazīfah

Wata litanin jama’a ko ta mutum ɗaya da ake yi a kullum.

Tana ƙarfafa alaƙar ruhi, kuma tana ƙarfafa ɓangaren zumunci na ƙungiyar (ṭarika).

Hailalah

Wata taro ta musamman ta dhikr da ta ta’allaka ne a kan maimaita kalmar:

“Lā ilāha illa Allāh”

Wannan dhikr yana nufin zurfafa fahimtar mumin game da tauhidi—haɗin Allah.

Ṣalāt al-Fātiḥ

Daya daga cikin mafi shahararrun addu’o’i a cikin al’adar Tijaniyya ita ce Ṣalāt al-Fātiḥ, wato salati da albarka ga Annabi Muhammadu.

Tana farawa da shahararriyar kirari:

“Allāhumma ṣalli ‘alā sayyidinā Muḥammadin al-Fātiḥi limā ughliqa…”

Mabiyan Tijaniyya a faɗin duniya suna yawan karanta wannan addu’a.

5. Yaɗuwar Tijaniyya

Daya daga cikin abubuwan da suka fi ban mamaki game da ṭarikar Tijaniyya shi ne gaggawar yaɗuwarta a sassan nahiyoyi.

Bayan rasuwar Sīdī Aḥmad al-Tijānī a 1815, almajiransa suka yaɗa ṭarikar a ko’ina cikin:

Arewacin Afirka

Moroko da Aljeriya suka zama cibiyoyi na farko na ilimin Tijaniyya da rayuwar ruhaniya.

Birnin Fas (Fez) har yanzu yana daga cikin muhimman cibiyoyin ruhaniya na ṭarikar.

Yammacin Afirka

Tijaniyya ta zama mai matuƙar tasiri a:

Senegal

Najeriya

Mali

Muritaniya

Nijar.

Manyan malamai da jagororin ruhaniya sun bayar da gudummawa wajen yaɗuwarta a duk faɗin yankin.

Kudu maso Gabashin Asiya

Ṭarikar ta kuma isa ƙasashe kamar:

Indonesia

Malaysia.

Indiya

A Indonesia, tafarkin Tijaniyya ya bunƙasa da al’ummomi da cibiyoyi masu ƙarfi.

Turai da Yammacin Duniya

Sakamakon ƙaura da dunkulewar duniya (globalization), yanzu al’ummomin Tijaniyya suna nan a:

Faransa

Ƙasar Birtaniya (United Kingdom)

Jamus

Amurka.

6. Muhimmancin Tijaniyya a Duniyar Musulmi

A yau, Tijaniyya tana wakiltar ɗaya daga cikin mafi muhimmancin motsin ruhaniya a cikin Musulunci.

Ana iya ganin tasirinta a fannoni da dama:

Rayuwar ruhaniya

Miliyoyin Musulmi suna bin ayyukanta da koyarwarta.

Ilimi

Ilimi ya kasance koyaushe ginshiƙi a tsakiyar kiyaye da isar da al’adar Tijaniyya.

A tsawon ƙarnuka, malamai na Tijaniyya sun bayar da gudummawa ga:

• ilimin addinin Musulunci• koyar da Alƙur’ani• koyarwar tarbiyyar ruhaniya

An adana koyarwarsu a cikin tarin rubuce-rubuce masu yalwa: manuskrip, sharuhi, da risalolin ruhaniya, waɗanda har yanzu ke ci gaba da shiryar da ɗalibai da masu nema.

A yau, ana kiyaye wannan gadon ilimi da na ruhaniya, kuma ana sauƙaƙa samun sa ta hanyar wallafe-wallafe na zamani da shirye-shiryen bincike. Ana iya samun tarin ayyuka da ke ƙaruwa waɗanda aka keɓe ga al’adar Tijaniyya a kundin littattafan Tijani Heritage, wanda ke tattaro nazarce-nazarce, rubuce-rubucen tarihi, da fassarori da suka shafi tafarkin Tijaniyya.

Waɗannan wallafe-wallafe suna taimakawa wajen tabbatar da cewa koyarwar ṭarikar ta ci gaba da kasancewa a buɗe ga sababbin tsararrakin masu karatu da masu bincike.

Za ka iya bincika wannan tarin a nan:

https://www.tijaniheritage.com/en/books

Daidaiton zamantakewa

A yankuna da dama, ṭarikar Tijaniyya ta taka muhimmiyar rawa a:

tsara al’umma

jin-ƙai da walwalar al’ummaXXXXX

ilimin addini.

7. Gadon Sīdī Aḥmad al-Tijānī

Koyarwar Sīdī Aḥmad al-Tijānī tana ci gaba da rinjayar ƙarni-ƙarni na malamai, ɗalibai, da masu neman tafarkin ruhaniya a faɗin duniya.

Saƙonsa ya ta’allaka ne a kan:

• bauta ga Allah• ƙaunar Annabi Muhammad• tsananin riko da dokar Musulunci• tsarkakewar zuciya da ruhi

Tafarkinsa yana jaddada cewa ruhaniya ta gaskiya dole ne kullum ta kasance a kafe cikin Alkur’ani da Sunnah.

An kiyaye gadon Shaykh ba kawai ta hanyar riwaya ta baka da sarkokin izini na ruhaniya ba, har ila yau ta hannun tarin rubuce-rubuce masu yawa da malaman Tijaniyya suka samar a tsawon ƙarnuka.

Waɗannan ayyuka suna rubuta koyarwa, tarihi, da al’adun tariqa, kuma suna zama muhimmin gado na ilimi a cikin fagen faɗaɗɗen ruhaniyyar Musulunci. Zaɓin wasu daga cikin waɗannan littattafai da bincike-binciken da aka keɓe ga al’adar Tijaniyya yana samuwa ta hanyar kundin wallafe-wallafen Tijani Heritage, wanda ke taimakawa wajen kiyaye wannan gadon ruhaniya da kuma yaɗa shi.

https://www.tijaniheritage.com/en/books

Matsayin Tijaniyya a Duniyar Musulmi

A cikin ƙarnuka biyu da suka gabata, Tijaniyya ta zama ɗaya daga cikin al’adun ruhaniya mafi tasiri a cikin Ahl al-Sunnah.

Kasancewarta ta fi ƙarfi musamman a:

• Arewacin Afirka• Yammacin Afirka• Kudancin Asiya• Kudu-maso-Gabas na Asiya• Turai da al’ummar ƙaura

Yaɗuwar tafarkin Tijaniyya a waɗannan yankuna ta haifar da al’ummomi masu cike da rayuwar ruhaniya, hanyoyin sadarwar malamai, da cibiyoyin addini.

Ana iya bincika cikakken bayani game da wannan kasancewa ta duniya — yanki zuwa yanki — ta hanyar taswirar duniya ta Tijani Heritage, wadda ke nuna yaɗuwar tariqa a tarihi da a zamanance a fadin nahiyoyi.

https://www.tijaniheritage.com/en/world-map

A yankuna da dama, tafarkin Tijaniyya ya taka muhimmiyar rawa a:

• ilimin addini• yaɗa ilimin Musulunci• ƙarfafa haɗin kan al’umma• kiyaye al’adun ruhaniya.

Musamman a Yammacin Afirka, malaman Tijaniyya da shugabanninta sun tsara rayuwar ilimi ta Musulunci, kuma sun ba da gudummawa wajen kafa makarantu, zawiyoyi, da cibiyoyin koyo.

Saboda wannan faɗin tasiri, Tijaniyya a yau tana wakiltar ɗaya daga cikin motsin ruhaniya mafi cike da kuzari a Musulunci na zamani.

Dalilan da Suka Sa Tijaniyya Ta Zama Daya daga Cikin Manyan Tariqoƙin Sufi

Akwai abubuwa da dama da ke bayyana wannan gagarumar yaɗuwar tariqar Tijaniyya.

1. Hanya ta ruhaniya mai bayyani

Tafarkin Tijaniyya yana bayar da shiri na ruhaniya mai sauƙi kuma a tsare, wanda ya ta’allaka a kan ambaton Allah da sadaukarwa ga Annabi.

Wannan bayyananniya ta ba da damar a riƙa watsar da tariqar cikin sauƙi a fadin al’adu da yankuna.

2. Tushen ilimi mai ƙarfi

Tijaniyya ta bunƙasa a cikin yanayin ilimi da ya yi zurfi a cikin ilimomin Musulunci.

Da dama daga cikin shugabanninta ba wai mashaykhan ruhaniya kaɗai ba ne, har ma malamai ne a fannonin:

• ilimomin Alkur’ani• fikihu• ilimin akida (theology)• harshen Larabci.

Wannan tushe na ilimi ya taimaka wajen tabbatar da cewa koyarwar tariqar ta ci gaba da kasancewa daure ƙwarai da Alkur’ani da Sunnah.

3. Gado na rubuce-rubuce mai yalwa

Ɗaya daga cikin muhimman dalilan da suka sa al’adar Tijaniyya ta ɗore shi ne tarin rubuce-rubuce masu yawa da malamanta suka samar.

Waɗannan ayyuka sun haɗa da:

• bincike-binciken akida (theological studies)• tarihin rayuwa (biographies)• jagororin aikace-aikacen ruhaniya• rubuce-rubucen tarihi• tarin koyarwa.

A yau, da yawa daga cikin waɗannan ayyuka ana kiyaye su kuma ana sauƙaƙa samun su ta hanyar wallafe-wallafen zamani da shirye-shiryen bincike, irin su kundin Tijani Heritage, wanda ke tattara bincike da matani da aka keɓe ga al’adar Tijaniyya.

https://www.tijaniheritage.com/en/books

Wannan tarin da ke ƙaruwa yana taimakawa wajen isar da gadon ilimi da ruhaniya na Tijaniyya ga sabbin ƙarnuka na masu karatu a faɗin duniya.

Tambayoyin da Aka Fi Yawan Yi Game da Tijaniyya

Shin Tijaniyya tana cikin Ahl al-Sunnah?

Eh. Tijaniyya tariqa ce ta Sufi a cikin Ahl al-Sunnah, kuma tana bin Alkur’ani da Sunnah a matsayin manyan tushen shiriya.

Wa ya kafa Tijaniyya?

Shaykh Ahmad ibn Muhammad al-Tijani ne ya kafa tariqar, malami ne da aka haife shi a Aljeriya, daga bisani kuma ya kafa tariqar a Fez, Morocco.

Menene manyan ibadodin tafarkin Tijaniyya?

Manyan ayyukan bauta sun haɗa da:

• Wird Lazim (litanin yau da kullum da ake karantawa kowace safiya da maraice)XXXXX

• Wazifah, wato zikiri ko addu’ar litattafai (litani) da ake yi a kullum, a tare ko kuma shi kaɗai

• Hailalah, wato zikiri na jama’a da ya ta’allaka ga maimaita kalmar La ilaha illa Allah, wanda a al’ada ake karantawa kowace Juma’a da yamma bayan sallar La’asar kuma kafin Magariba

• karatun Salat al-Fatih, wata addu’a ta musamman ga Annabi Muhammad wadda ake ba da shawarar a yawaita karantawa, musamman duk lokacin da mutum ya samu sarari a cikin yini.

Waɗannan ayyuka su ne ginshiƙin tsarin tarbiyyar ruhaniya na hanyar Tijani, kuma manufarsu ita ce raya dawwamammen ambaton Allah.

Nawa ne mabiya Tijaniyya?

Tantance adadi kai-tsaye abu ne mai wahala, amma masu bincike da dama suna hasashe cewa tsakanin Musulmi miliyan 100 zuwa miliyan 300 ne ke bin hanyar Tijani a faɗin duniya, abin da ya sanya ta zama ɗaya daga cikin manyan ƙungiyoyin Sufaye mafi girma a tarihin Musulunci.

Tijaniyya tana da tasiri na musamman a yankuna irin su Yammacin Afirka, inda ma ɗaukacin al’ummomin addini suke gina tsarinsu a kan koyarwarta ta ruhaniya da cibiyoyinta.

A ina Tijaniyya ta fi yaɗuwa?

Ƙungiyar tana da tasiri na musamman a:

• Morocco• Algeria• Senegal• Nigeria• Mali• Mauritania• Indonesia• India

amma kuma tana da al’ummomi a Turai da Amurkoki.

Kammalawa

Tijaniyya ba wai tarihin wata ƙungiyar Sufaye kaɗai ba ce. Ita wata rayayyar al’adar ruhaniya ce da ke ci gaba da shiryar da miliyoyin Musulmi zuwa zurfin fahimtar addininsu.

Ta hanyar tsare-tsaren ayyukan tarbiyyar ruhaniya, riko da mabubbugan Musulunci, da sadaukarwa ga ambaton Allah, hanyar Tijani tana nufin raya imani na gaskiya, kyakkyawan ɗabi’a, da kusanci ga Allah.

Daga asalin ta a Arewacin Afirka zuwa kasancewarta a nahiyoyi daban-daban a yau, Tijaniyya tana nan tana kasancewa ɗaya daga cikin al’adun ruhaniya mafi tasiri a duniyar Musulmi.

Maƙala 2

Cikakken Jagora ga Litanin Tijani: Wird, Wazifa da Haylala

Hanyar Sufanci ta Tijaniyya an tsara ta ne a kan jerin litanin yau da kullum da ke zama tubalin ruhaniya na tafiyar mabiya zuwa ga Allah. Waɗannan litanin ba wasu kalmomin ibada na yau da kullum ba ne kawai; tsare-tsare ne da aka isar da su da kulawa, waɗanda suka samo asali daga koyarwar Sīdī Aḥmad al-Tijānī, kuma tsararrakin malamai da mashaykhan tarbiyya suka kiyaye su.

Manyan litanin uku na hanyar Tijani su ne:

Wird, wato zikiri na mutum ɗaya da ake yi kullum da safe da yamma

Wazifa, wato litani na jama’a da ake yi kullum

Haylala, wato taron Juma’a da ya ta’allaka ga zikrin La ilaha illa Allah

Tare, waɗannan ayyuka su ne ainihin tsari da horon ruhaniya na ƙungiyar Tijaniyya.

A tsawon ƙarnuka, malaman al’adar Tijani sun rubuta sosai game da ma’ana, tsari, da hikimar ruhaniya da ke bayan waɗannan litanin. Da dama daga cikin waɗannan rubuce-rubucen na gargajiya ana adana su a yau a ɗakin karatu na dijital na Tijani Heritage, wanda ke tattara babbar tarin littattafai da aka keɓe domin hanyar Tijani da kuma Sufanci gaba ɗaya.

Masu karatu da suke son zurfafa bincike kan hanyar tarbiyyar ruhaniya da hikimar ciki na waɗannan litanin, za su iya duba littafin:

https://www.tijaniheritage.com/en/books/how-to-approach-the-tijaniyya-path-diving-into-the-litanies-of-the-tijaniyya-way-the-tijaniyya-way-series-the-5w-and-the

Wannan aiki yana bayani game da bangarorin aikace-aikace da na ruhaniya na litanin Tijani, da rawar da suke takawa a tafiyar mabiya.

Tarin rubuce-rubucen gargajiya na al’adar Tijani mafi faɗi kuma ana samunsa a ɗakin karatu na dijital na Tijani Heritage:

https://www.tijaniheritage.com/en/books

Litanin Yau da Kullum Uku na Hanyar Tijaniyya

Tarbiyyar ruhaniya ta Tijani tana kewaye da manyan litanai uku da Sīdī Aḥmad al-Tijānī ya isar.

Wird

Wird shi ne muhimmin litani na yau da kullum ga mabiya Tijani. Ana karantawa shi kaɗai sau biyu a rana: sau ɗaya da safe, sau ɗaya kuma da yamma.

Ya ƙunshi ginshiƙai uku da ake karantawa cikin wani tsari na musamman.

Wazifa

Wazifa ita ce litani na jama’a a hanyar Tijani. A yawanci ana yinta a cikin jam’i idan hakan ya samu, ko da yake ana iya karantawa mutum shi kaɗai ma.

Wazifa tana tattara mabiya cikin ambato na bai ɗaya ga Allah, kuma tana ƙarfafa alaƙar ruhaniya a cikin al’ummar hanyar.

Haylala ta Juma’a

Ana yin Haylala a tare a ranakun Juma’a, kuma tana ta’allaka ne ga maimaita wannan zikiri:

La ilaha illa Allah(Babu abin bauta da gaskiya sai Allah)

Wannan taro yana wakiltar ɗaya daga cikin mafi ƙarfi daga zikiran jama’a a al’adar Tijani.

Ginshikan Wird

Wird na Tijani ya ƙunshi ginshiƙai uku, kowanne ana karantawa sau ɗari.

Neman Gafarar Allah (Istighfar)

Ginshiki na farko ya ƙunshi karanta sau ɗari na:

Astaghfirou Allah(Ina neman gafarar Allah)

Dole ne a yi amfani da wannan lafazi daidai, kuma ba a yarda a maye gurbinsa da wata sigar dabam ba.XXXXX

A cikin tafarkin Tijaniyya, sauya tsarin lafazin Wird ana ɗaukar sa a matsayin babban kuskure mai tsanani.

Malam Sidi Ahmed ben Ayachi Skiredj ya bayyana cewa wannan ambato yana nuni da roƙon bawa ga Allah Ya rufe masa zunubansa a wannan duniya, Ya kuma tsare shi daga azaba a Lahira ta hanyar Sunansa Al-Ghaffar, Mai yawan gafartawa a kowane lokaci.

Wasu malamai kuma, irinsu Sidi Mohamed Larbi ben Sayeh, sun yi bayani cewa takaiton wannan lafazi yana taimaka wa muridi ya tsare hankalinsa a kan Allah ba tare da shagaltuwa ba.

Salati a kan Annabi (Salat ala al-Nabi)

Rukuni na biyu ya ƙunshi aika salati a kan Annabi Muhammad sau ɗari.

Lafazin da aka fi so a tafarkin Tijaniyya shi ne Salat al-Fatihi, wanda yake da matsayi na tsakiya a cikin koyarwar ruhaniya ta wannan tarika.

Malamai na al’adar Tijaniyya suna bayyana cewa wannan salati yana nuna wata alaƙa mai zurfi da Haƙiƙar Annabci, kuma yana wakiltar ɗaya daga cikin mafi ɗaukakar nau’o’in zikiri.

Ana iya amfani da wasu lafuzza na daban ga mabiya da ba su koyi cikakken Salat al-Fatihi ba tukuna, a ƙarƙashin jagorancin mai tarbiyyantar da su.

Haylala

Rukuni na uku shi ne karantawa sau ɗari na:

La ilaha illa Allah

(Babu abin bautawa da gaskiya sai Allah)

Bayan kammala karatu na ɗari, muridi yana ƙara da cewa:

Muhammadun Rasul Allah, alayhi Salam Allah

(Muhammad Manzon Allah ne, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi)

Gaba ɗaya, Wird ya ƙunshi karatu sau ɗari uku.

Sirrin Tsarin Rukunan Awradi

Jerin rukunan ukun nan yana ɗauke da hikima ta ruhaniya mai zurfi.

Da farko sai neman gafara, wanda ke tsarkake muridi daga zunubai da abubuwan rarraba hankali.

Sa’an nan sai salati a kan Annabi, wanda yake ƙara tsarkake zuciya, ya kuma ƙarfafa alaƙar ruhaniya da Haƙiƙar Annabci.

A ƙarshe sai Haylala, ikirarin Tauhidi, ta wurinta zuciya take zama mai karɓar ilimin ruhaniya da halartar Ubangiji.

A cewar malamai na al’adar Tijaniyya, wannan ci gaba a hankali yana shirya muridi mataki-mataki domin hasken ruhaniya.

Sharuddan Ingantaccen Wird

Akwai manyan sharuɗɗa guda biyar da suke tabbatar da ingancin Wird.

Tsarki na Ibada

Dole muridi ya yi Wird yana cikin tsarkin ibada, wato alwala babba da alwala ƙanana.

Tsarkin Jiki, Tufafi, da Wuri

Wuri, tufafi, da jiki su kasance tsarkaka daga najasa kamar yadda ake buƙata a salla.

Rufe Al’aurori

Dole muridi ya kiyaye irin ka’idojin kunya da ake buƙata a lokacin salla.

Shiru Yayin Karatu

A yi Wird a cikin shiru, ba tare da magana da ba ta da buƙata ba.

Idan magana ta zama dole, dole muridi ya guji tsawaita hira.

Niyya

Dole muridi ya fara Wird da niyya bayyananniya wadda ke fayyace ko na safiya ne ko na yamma.

Abubuwan da ke Soke Wird

Wasu ayyuka da dama na iya soke izinin Wird a cikin tafarkin Tijaniyya.

Waɗannan sun haɗa da:

barin Wird da gangan

yanke shawarar barin wannan wardi gaba ɗaya

ɗaukar wani wardi na ruhaniya daga wata hanya dabam

canja adadi ko jerin karatuttukan

Idan irin waɗannan abubuwa suka faru, dole muridi ya tuba da gaske ya kuma sabunta izini.

Lokutan Wird

Dole a yi Wird sau biyu a kowace rana.

Wird na Safiya

Lokacin da aka fi so shi ne tsakanin sallar Subh da tsakiyar safiya.

Lokacin wajibi yana ci gaba har zuwa faɗuwar rana.

Wird na Yamma

Lokacin da aka fi so yana farawa bayan sallar Asr, ya kuma ci gaba har zuwa sallar Isha.

Lokacin wajibi yana ci gaba har zuwa ketowar alfijir.

Wadannan karatuttukan biyu na yau da kullum suna kewaye ranar mumin da ambaton Allah.

Wazifa: Rukuna da Tsari

Wazifa tana ƙunshe da rukuna guda huɗu.

Istighfar

Muridi yana karantawa sau talatin:

Astaghfirullah al-Adheem alladhi la ilaha illa Huwa al-Hayy al-Qayyum

Salat al-Fatihi

Ana karanta Salat al-Fatihi sau hamsin.

Haylala

Ana karanta La ilaha illa Allah sau ɗari.

Jawharat al-KamalXXXXX

Ana karanta wiradin da aka sani da Jawharat al-Kamal (Lu’ulu’un Cikawa) sau goma sha biyu.

A al’ada, ana gudanar da Wazifa ne a cikin jama’a, almajirai su zauna tare suna karantawa a daidaitaccen sauti.

Muhimmancin Ruhaniya na Litanin Tijaniyya

Litanin tafarkin Tijaniyya ba wai ayyukan ibada na zuci kawai ba ne; suna wakiltar cikakkiyar hanya ta ruhaniya da aka gada ta hanyar silsilin mashayikhai na ɗarikar Tijaniyya.

Ta wurin waɗannan litanai, almajiri yana tsarkake zuciya, yana ƙarfafa ambaton Allah, kuma yana zurfafa alaƙarsa da haƙiƙar Annabci.

Ƙarni-ƙarni na malamai sun yi rubuce-rubuce game da waɗannan ayyuka da ma’anoninsu na ruhaniya. Waɗannan rubuce-rubucen suna zama muhimmin gadon ilimi da na ruhaniya na al’adar Tijaniyya.

Yawancin waɗannan ayyuka yanzu ana adana su a cikin ɗakin karatu na dijital na Tijani Heritage, wanda manufarsa ita ce ya sanya wannan ilimi ya zama mai sauƙin samu ga masu karatu da masu bincike a faɗin duniya.

https://www.tijaniheritage.com/en/books

Ta hanyar tara rubuce-rubucen gargajiya, bayani dalla-dalla kan litanai, da kuma nazarce-nazarce a kan tafarkin Tijaniyya, ɗakin karatun yana zama madogara mai ƙaruwa ga masu sha’awar koyarwar Tijaniyya da kuma faɗaɗɗiyar al’adar Tasawwufi.

Kammalawa

Wird, da Wazifa, da Haylala su ne ginshiƙai na tsakiya na tarbiyyar ruhaniya a tafarkin Tijaniyya.

Ta hanyar waɗannan ayyukan ambato na kullum, almajiri yana haɓaka tsarkakewa, farkawar ruhaniya, da kusanci ga Allah.

Ana kiyaye su tsawon ƙarnuka ta hanyar isnadi da karatun malamai, waɗannan litanai suna nan a cikin abubuwan da suka fi bambanta al’adar Tijaniyya, kuma suna ci gaba da shiryar da masu nema a tafiyarsu ta ruhaniya.